Rzeczy do zrobienia po zainstalowaniu Arch Linux: Kompletny przewodnik (2026)

Jeśli wybrałeś typ minimalnej instalacji podczas instalowania Arch Linux, nie ma środowiska graficznego, nie ma serwera dźwięku i nie ma dostępu do AUR. Pozostajesz przy ekranie logowania.

Ponieważ jest to minimalny system bazowy, musisz wykonać kilka niezbędnych kroków po instalacji, aby przekształcić go z gołego TTY w w pełni funkcjonalną stację roboczą.

Poniższe kroki są podstawowymi pierwszymi krokami dla minimalnego systemu Arch Linux:

1. Zaktualizuj system
2. Utwórz użytkownika niebędącego rootem i skonfiguruj sudo
3. Zainstaluj mikroprogram CPU
4. Optymalizuj lustra i włącz multilib
5. Zainstaluj pomocnika AUR
6. Skonfiguruj zaporę sieciową
7. Zainstaluj sterowniki wyświetlania oraz środowisko graficzne lub menedżera okien
8. Skonfiguruj dźwięk PipeWire
9. Zainstaluj czcionki
10. Włącz TRIM dla SSD

Uwaga 1: Te kroki zakładają użycie bootloadera GRUB, standardowego jądra linux oraz niezaszyfrowanej instalacji na jednym dysku. Jeśli korzystasz z systemd-boot lub szyfrowania LUKS, zobacz uwagi w krokach 3 i 11.

Uwaga 2: Ten przewodnik jest w trakcie opracowywania. Możemy dodać lub usunąć niektóre sekcje.

Krok 1: Najpierw zaktualizuj system

Przede wszystkim zsynchronizuj bazę pakietów i pobierz najnowsze aktualizacje rolling-release. Twoje ISO instalacyjne może być sprzed kilku tygodni lub miesięcy. Uruchamianie na przestarzałych pakietach jest najczęstszym źródłem tajemniczych awarii przy pierwszym uruchomieniu.

Więc pierwszą rzeczą do zrobienia po świeżej instalacji Archa jest jej aktualizacja:

pacman -Syu

Przed każdą przyszłą aktualizacją najpierw sprawdź kanał wiadomości Arch Linux. Niektóre aktualizacje wymagają ręcznej interwencji i są tam ogłaszane, zanim pakiety trafią do repozytoriów.

Krok 2: Utwórz konto użytkownika i skonfiguruj sudo

Nigdy nie używaj roota jako głównego konta. Pojedyncze błędnie wpisane polecenie może usunąć cały system plików bez potwierdzenia.

Zainstaluj sudo (sesja roota)

sudo nie jest domyślnie zainstalowany na Arch. Będąc nadal zalogowanym jako root:

pacman -S sudo

Utwórz nowego użytkownika

Utwórz nowego użytkownika, na przykład ostechnix:

useradd --create-home ostechnix

Ustaw hasło dla nowego użytkownika:

passwd ostechnix

Zamień ostechnix na swoją rzeczywistą nazwę użytkownika w powyższych poleceniach.

Właśnie utworzyliśmy zwykłego użytkownika, który nie może wykonywać żadnych zadań administracyjnych. Dodajmy tego użytkownika do grupy sudo.

Dodaj użytkownika do listy sudoers

usermod -aG sudo ostechnix

Nadaj uprawnienia sudo poprzez grupę sudo

visudo

Odkomentuj tę linię:

%sudo ALL=(ALL:ALL) ALL

Od tego momentu wszystkie pozostałe kroki używają sudo z Twojego nowego konta użytkownika. Przełącz się na nie teraz:

su - ostechnix

Ponownie, zamień ostechnix na swoją nazwę użytkownika.

Alternatywnie, możesz dodać użytkownika bez uprawnień i ustawić hasło dla użytkownika za pomocą poleceń:

useradd -m -G wheel -s /bin/bash ostechnix
passwd ostechnix

Skoro dodaliśmy użytkownika do grupy wheel, nadaj uprawnienia sudo poprzez grupę wheel za pomocą polecenia:

EDITOR=nano visudo

Odkomentuj tę linię:

%wheel ALL=(ALL:ALL) ALL

Obie metody powinny działać. Po prostu wybierz którąkolwiek.

Zalecana lektura:

• Dodawanie, usuwanie i przyznawanie uprawnień sudo użytkownikom w Arch Linux

Włącz autouzupełnianie bash

Arch domyślnie nie wysyła bash-completion. Bez niego naciśnięcie Tab nie będzie autouzupełniać poleceń, nazw pakietów ani ścieżek do plików:

sudo pacman -S bash-completion

To jedyny potrzebny krok. Pakiet jest automatycznie ładowany przez /etc/bash.bashrc i już obsługuje poprawnie uzupełnianie tabulatora dla poleceń uruchamianych przez sudo. Nie jest wymagana żadna dodatkowa konfiguracja.

Krok 3: Zainstaluj aktualizacje mikroprogramu CPU

Poprawki mikrokodu to poprawki na poziomie oprogramowania sprzętowego dla błędów CPU, w tym łagodzenia Spectre/Meltdown. Ładują się podczas uruchamiania za pomocą bootloadera. Powinieneś je zainstalować natychmiast, w zależności od architektury systemu.

# Intel
sudo pacman -S intel-ucode
# AMD
sudo pacman -S amd-ucode

Jak działa ładowanie mikrokodu (i co należy zrobić)

Od wersji mkinitcpio v38 (2024 i późniejsze, których obecnie używają domyślnie instalacje Arch), mikrokod jest automatycznie dołączany do twojego initramfs za pomocą haka microcode. Nie są potrzebne osobne wpisy startowe ani ręczna konfiguracja, niezależnie od tego, czy używasz GRUB, systemd-boot, czy rEFInd.

Użytkownicy GRUB: wciąż wygenerujcie raz swój plik konfiguracyjny, aby GRUB prawidłowo zarejestrował zaktualizowany initramfs:

sudo grub-mkconfig -o /boot/grub/grub.cfg

Użytkownicy systemd-boot: nie są wymagane żadne działania. Połączony initramfs jest automatycznie wykrywany przez istniejący wpis w programie ładującym.

Wyjątek: Jeśli używasz generatora initramfs Booster zamiast domyślnego mkinitcpio, nie obsługuje on łączonych obrazów initramfs. Tylko w takim przypadku dodaj initrd /intel-ucode.img (lub amd-ucode.img) jako osobną linię przed głównym wpisem initramfs.

Sprawdź mikrokod załadowany po ponownym uruchomieniu

journalctl -k --grep="microcode"

Krok 4: Optymalizacja luster Pacman i włączenie Multilib

Optymalizuj lustra za pomocą Reflector

Wolne lub przestarzałe lustro sprawia, że każda operacja pacman jest bolesna. Reflector automatycznie ocenia lustra pod kątem szybkości i aktualności.

sudo pacman -S reflector

Wygeneruj szybką listę luster (zamień India na swój własny kraj):

sudo reflector --country India --age 12 --protocol https --sort rate --save /etc/pacman.d/mirrorlist

Automatyzuj aktualizacje luster za pomocą systemd:

sudo systemctl enable --now reflector.timer

Włącz repozytorium multilib

multilib to wyłączone domyślnie oficjalne repozytorium, które dostarcza biblioteki i pakiety 32-bitowe. Bez niego Steam, Wine, Proton i narzędzia kompatybilności 32-bitowej nie zainstalują się poprawnie, nie wyświetlając przy tym żadnego użytecznego komunikatu o błędzie.

Otwórz /etc/pacman.conf w swoim edytorze i odkomentuj te dwie linie (usuń wiodący #):

[multilib]
Include = /etc/pacman.d/mirrorlist

Synchronizuj nowe repozytorium:

sudo pacman -Sy

Krok 5: Zainstaluj pomocnika AUR i Flatpak

Pomocnicy AUR: paru lub yay

Arch User Repository (AUR) hostuje tysiące pakietów utrzymywanych przez społeczność, które nie znajdują się w oficjalnych repozytoriach. Potrzebujesz pomocnika, aby je budować i zarządzać nimi.

Pomocnik paru jest obecnie ulubieńcem społeczności. Jest oparty na Rust, aktywnie utrzymywany i dziedziczy znajomą składnię pacman. yay to długoletnia alternatywa oparta na Go i pozostaje solidnym wyborem.

Zainstaluj paru ze źródła

sudo pacman -S --needed base-devel git
git clone https://aur.archlinux.org/paru.git
cd paru
makepkg -si

Po zainstalowaniu używaj paru jak pacman:

paru -S package-name

Opcjonalnie: Flatpak

Flatpak zapewnia dostarczanie aplikacji w piaskownicy i jest standardowym formatem dystrybucji dla aplikacji takich jak OBS Studio, Bottles i Flatseal, szczególnie przydatny dla oprogramowania, które nie znajduje się w AUR:

sudo pacman -S flatpak

Dodaj zdalne repozytorium Flathub:

sudo flatpak remote-add --if-not-exists flathub https://dl.flathub.org/repo/flathub.flatpakrepo

Wyloguj się i zaloguj ponownie po instalacji, aby ścieżki środowiskowe Flatpaka zaczęły działać. Przeglądaj aplikacje na flathub.org.

Krok 6. Skonfiguruj zaporę sieciową

Arch nie zawiera aktywnych reguł zapory. nftables to nowoczesne rozwiązanie na poziomie jądra; ufw jest prostszy dla większości użytkowników komputerów stacjonarnych.

Opcja A: ufw (zalecane dla komputerów stacjonarnych)

sudo pacman -S ufw
sudo ufw default deny incoming
sudo ufw default allow outgoing
sudo ufw enable
sudo systemctl enable ufw

Opcja B: nftables (już na twoim systemie)

sudo systemctl enable --now nftables

Edytuj /etc/nftables.conf, aby zdefiniować swój zestaw reguł.

Krok 7: Zainstaluj sterowniki wyświetlacza

Domyślny sterownik modesetting działa do podstawowego użytku, ale instalacja sterowników specyficznych dla producenta odblokowuje pełną wydajność GPU, sprzętowe dekodowanie wideo oraz obsługę Vulkan.

# Example for AMD Arch
sudo pacman -S mesa vulkan-radeon xf86-video-amdgpu

Krok 8: Wybierz i zainstaluj środowisko graficzne lub menedżera okien

Środowisko Desktop Environment (DE) zawiera kompozytor, menedżera plików, panel ustawień i aplikacje. Window Manager (WM) daje ci tylko warstwę zarządzania oknami — lekką i konfigurowalną.

Na przykład możesz zainstalować KDE Plasma z SDDM na Arch Linux używając poleceń:

sudo pacman -S plasma sddm
sudo systemctl enable sddm

Uruchom ponownie, aby znaleźć się na ekranie logowania graficznego.

Krok 9: Skonfiguruj dźwięk za pomocą PipeWire

PipeWire jest nowoczesnym zunifikowanym serwerem audio/wideo, który zastępuje zarówno PulseAudio, jak i JACK. Obsługuje dźwięk Bluetooth, profesjonalne audio o niskim opóźnieniu oraz przechwytywanie ekranu w środowisku Wayland.

sudo pacman -S pipewire pipewire-audio pipewire-alsa pipewire-pulse pipewire-jack wireplumber

Włącz dla swojej sesji użytkownika - nie używaj tutaj sudo:

systemctl --user enable --now pipewire pipewire-pulse wireplumber

Uwaga: Jednostka użytkownika pipewire-pulse.socket jest normalnie automatycznie włączana przez skrypt po instalacji pakietu. Manualne włączenie powyżej jest bezpiecznym rozwiązaniem awaryjnym dla minimalnych konfiguracji, w których aktywacja gniazda nie została wywołana.

Sprawdź, czy dźwięk działa

pactl info | grep "Server Name"

Powinieneś zobaczyć coś takiego:

Server Name: PulseAudio (on PipeWire 1.6.6)

Krok 10: Zainstaluj czcionki i katalogi użytkownika XDG

Świeży system Arch zawiera tylko nieeskalowalne czcionki bitmapowe, więc strony internetowe i aplikacje będą wyświetlać się słabo.

Zalecane pakiety czcionek

sudo pacman -S ttf-dejavu ttf-liberation noto-fonts noto-fonts-emoji

noto-fonts-emoji dodaje obsługę wyświetlania emoji; bez niego emoji pojawiają się jako puste kwadraty.

Utwórz standardowe katalogi domowe (Pobrane, Muzyka, Dokumenty itp.)

sudo pacman -S xdg-user-dirs
xdg-user-dirs-update

Krok 11: Włącz TRIM dla SSD

Jeśli zainstalowałeś Arch na dysku SSD lub NVMe, włączenie TRIM utrzymuje długoterminową wydajność zapisu i żywotność dysku.

Okresowy TRIM (zalecany)

sudo systemctl enable fstrim.timer

To uruchamia fstrim na wszystkich zamontowanych systemach plików raz w tygodniu. Wystarczy włączenie — timer zostanie aktywowany przy następnym uruchomieniu.

Sprawdź, czy zegar jest zaplanowany

sudo systemctl status fstrim.timer

Ważne: Nie włączaj ciągłego TRIM (opcji montowania discard w /etc/fstab) na dyskach Btrfs ani zaszyfrowanych LUKS. Używaj okresowego TRIM tylko za pomocą fstrim.timer.

Rozwiązywanie problemów i FAQ

1. Brak dźwięku po instalacji?

Upewnij się, że usługi PipeWire działają w ramach Twojej sesji użytkownika, a nie systemowo:

systemctl --user status pipewire pipewire-pulse wireplumber

Jeśli brak jakiejkolwiek usługi, upewnij się, że pipewire-audio i pipewire-pulse są zainstalowane. Jeśli są zainstalowane, ale nieaktywne, uruchom je:

systemctl --user --now enable pipewire pipewire-pulse wireplumber

PipeWire nie używa grupy Linux audio. Dodanie twojego użytkownika do grupy audio nie naprawi problemów z dźwiękiem.

2. sudo: command not found po Kroku 1?

Prawdopodobnie zapomniałeś zainstalować sudo, będąc zalogowanym jako root. Zaloguj się ponownie jako root i uruchom:

pacman -S sudo

Następnie ponownie uruchom visudo, aby potwierdzić, że linia grupy sudo lub wheel nie jest zakomentowana.

3. Brak internetu lub Wi-Fi po instalacji?

Sprawdź, czy NetworkManager jest włączony:

systemctl status NetworkManager

Jeśli nieaktywny:

sudo systemctl enable --now NetworkManager

Następnie połącz się, używając interfejsu terminala:

nmtui

4. Steam lub Wine nie chcą się zainstalować - pakiet nie został znaleziony?

Najprawdopodobniej nie włączyłeś repozytorium multilib. Zobacz Krok 3. To dwuliniowa edycja pliku /etc/pacman.conf, po której następuje sudo pacman -Sy. Steam i wszystkie 32-bitowe warstwy kompatybilności zależą od niego.

5. Czy powinienem używać X11 czy Wayland?

Dla GPU AMD i Intela, Wayland jest dojrzały i zalecany. Oferuje lepsze wsparcie dla HiDPI, poprawione bezpieczeństwo oraz natywne renderowanie bez tearingu.

Dla NVIDIA zależy to od wersji sterownika:

• Sterownik ≥ 555 z kompozytorem obsługującym wyraźną synchronizację (KDE Plasma 6, GNOME 46+): Wayland jest wykonalny i coraz częściej zalecany.
• Sterownik < 555 lub starszy sprzęt: X11 pozostaje bezpieczniejszym, bardziej stabilnym wyborem.

Aby uzyskać pełne kroki konfiguracji NVIDIA Wayland, zobacz stronę NVIDIA w ArchWiki.

6. Jak utrzymać mój system Arch w dobrej kondycji na dłuższą metę?

Sprawdź kanał informacyjny Arch Linux przed wykonaniem pełnej aktualizacji systemu (sudo pacman -Syu). Niektóre aktualizacje wymagają ręcznej interwencji i są najpierw ogłaszane tam. Zapisz się do listy mailingowej arch-announce, aby otrzymywać je w swojej skrzynce odbiorczej.

Wniosek

W tym artykule omówiliśmy najważniejsze rzeczy do zrobienia po świeżej instalacji Arch Linux. Nie musisz wykonywać wszystkich wymienionych tutaj czynności. Wybierz po prostu te kroki, które odpowiadają twoim potrzebom i sposobowi pracy, i zastosuj tylko je.

Czy przeoczyliśmy coś ważnego? Jeśli uważasz, że jakaś przydatna wskazówka została pominięta, podziel się nią w sekcji komentarzy poniżej. Regularnie przeglądamy wasze opinie i aktualizujemy przewodnik zgodnie z nimi.

Podobne do przeczytania:

• Rzeczy do zrobienia po zainstalowaniu Fedory 44 - Kompletny przewodnik (2026)